News — 5 August, 2025 Image He whakaahua nā Christian Heinegg. Participants in Māori Land March leaving Te Hapua, 14 Hepetema 1975. ATL-Ref: 35mm-87491-16-F Ka tohu te 2025 i te rima tekau tau o ngā whāinga hirahira e toru e pā ana ki te mana Māori motuhake, arā te whakaaturanga o te tuakiri Māori me te tino rangatiratanga. Ko te mea hira rawa ko te taenga ki Pāremata i te 13 o Ōketopa 1975 o tētahi ope hīkoi, e 5000 te maha, e kawe ana i te petihana i waitohua e ngā kaitautoko 60,000. I mōhiotia tēnei ko te Hīkoi Whenua, ā, he mea whakarite e Te Rōpū Matakite o Aotearoa, he rōpū i hangaia i taua tau tonu ki te tohe i te ngaronga o te whenua Māori i mua, ā, moroki nei. I tīmata ngā kaihīkoi taketake 50, i arahina e te kuia hautipua rā a Whina Cooper, tā rātou haerenga 1000 km i Te Hāpua i Te Hiku o te Ika i te 14 o Hepetema, me te tōtō anō i te tini kaitautoko, me ngā kaiwhakapāoho o te motu i a rātou e hīkoi ana.Nō te ahunga o te hīkoi ki Te Ūpoko o te Ika, i te tohea e te Pāremata tētahi ture, ā, ka noho taua ture rā hei ture hirahira nui i te hītori hou o Aotearoa. Nā te Ture o Te Taraipiunara o Waitangi, 1975, i mana hei ture i te 10 o Oketopa, i whakaara i tētahi komihana pakirehua, otirā ko tāna mahi he whakaū i ‘ngā mātāpono o Te Tiriti o Waitangi’, he tuku tūtohu mō ngā ‘kerēme e pā ana ki te whakatinanatanga whaitake o Te Tiriti’, me te ‘whakatau mēnā e hārakiraki ana ētahi take ki ngā mātāpono o te Tiriti.’ I te tīmatanga, i taea anake e te Taraipiunara o Waitangi te tirotiro ki ngā takahitanga moroki, engari i te tau 1985 ka whakawhānuitia tōna mana, e kapi ai ngā kerēme tawhito, mai anō i te tau 1840.Ko tētahi atu whāinga matua i te 1975, ko te urunga mai o te Kōwhiringa Pōti Māori, ka tū i muri o ia Tatauranga ā-Motu ka tū i ia rima tau, e āhei ai te Māori ki te kōwhiri ki te pōti i ngā rohe pōti whānui, rohe pōti Māori rānei. I panonihia hoki e te Electoral Amendment Act 1975 te tautuhinga o te Māori mai i ngā tikanga whakaaro tawhito - ‘te toto, ‘te hāwhe-kaihe’ me te ‘uri taketake’ – ki tētahi tikanga i poua ki ō kāwai tīpuna, me te mātāpono o te tuakiri ahurea whaiaro. Hei āpiti atu, i noho tēnei hei take panoni i te maha o ngā tūru Māori, i toka ki te whā tūru mai anō i te whakaurunga i te 1867, kia piki, kia heke rānei, i runga anō i te āhua o te kōwhiringa – engari i tere takahuria tēnei wāhanga o te ture e te kāwanatanga hou i muri tata o te pōtitanga i tū i te Nōema 1975. Nō te 1996 rā anō ka piki te maha o ngā tūru Māori, nō muri i te whakaurunga mai o te pūnaha pōti whirirua (MMP). He maha ngā huarahi e whai wāhi ai koe ki te whakanui i ēnei ekenga tau.AkoTe Rōpū Whakamana i te Tiriti o Waitangi (Te Ara)Te Tai Ngā Kōrero Whakataunga Tiriti (Te Tai)Ngā tau e 50 o te Kōwhiringa Pōti MāoriTe pānga o ngā tūru Māori (Te Ara)Te Ihi, Te Mana, Te Tapu, Maranga Rā! – 50 Years of the Māori Land March (Ngā Taonga)MātakitakiKaranga Rā 50 years of the Waitangi Tribunal (Whakaata Māori)‘Karanga Rā, 50 Years of The Waitangi Tribunal’ film screening (National Library)Toro atuHe Kura Toi Tangata: 50 ngā Tau o Te Rōpū Whakamana i Te Tiriti o Waitangi, 1975-2025, i tētahi whakaaturanga hopunga-whakaahua nei e whakanui ana i te huringa tau 50 o Te Rōpū Whakamana i Te Tiriti o Waitangi. 50 ngā whakaahua kei te whakaaturanga nei, me ētahi taonga e hou ana te whakakite, ko tāna he whakahua i ngā wā hirahira me ngā kēhi matua rā roto i te hītori o Te Rōpū Whakamana, hei whakamārama mai i tāna whakaawe mai ki Aotearoa.He Kura Toi Tangata: 50 ngā Tau o Te Rōpū Whakamana i Te Tiriti o Waitangi (Wellington Museum)24 Mei – 12 OketopaNot One More Acre: Remembering the 1975 Land MarchRemembering the 1975 Land March (Pataka)16 Here-turi-kōkā – 19 Hiringa-ā-nukuNgā Tapuwae o te Hīkoi: Photographs by John Miller and Christian Heinegg of the 1975 Māori Land March.Ngā Tapuwae o te Hīkoi (National Library)13 Hepetema – 31 TīhemaTe Matakite o AotearoaTe Matakite o Aotearoa (Te Kōngahu Museum of Waitangi)13 Hepetema – 19 Oketopa Te Rōpū o te MatakiteTe Rōpū o te Matakite (Palmerston North City Library)6–16 OketopaFor the record: documenting the 1975 Māori Land MarchFor the record: documenting the 1975 Māori Land March (Waipapa Taumata Rau University of Auckland)13 Oketopa 2025 – 25 Pēpuere 2026